
Wortelen telen
Teel telkens rechte zoete wortelen. Van bodem en zaaien via uitdunnen en plaagbeheer tot oogst en winteropslag.
Overzicht
Wortelen behoren tot de meest geteelde wortelgroenten, op elk continent behalve Antarctica. Meer dan 1,000 rassen in oranje, paars, rood, geel en wit geven opmerkelijke diversiteit voor thuis en commercieel. Eén rij van 100-foot geeft 75–100 lb, een van de ruimte-efficiëntste gewassen.
De sleutel ligt in wortelbiologie. Een wortel is een verdikte penwortel, recht omlaag, met de vorm vrijwel volledig bepaald door grondomstandigheden. Stenen, kluiten, verdichte lagen en zware klei geven vertakken, draaien en groeiremming. Daarom is diepe, losse, steenvrije grond de belangrijkste factor.
Wortelen behoren tot Apiaceae (Umbelliferae), met peterselie, dille, venkel, selderij en koriander. Tweejarig: eerste jaar eetbare wortel, tweede jaar in de grond bloei en zaad. Voor eten altijd eerstejaars oogst.
Vijf hoofdtypen: Imperator is de klassieke lange (8–10 inch), slanke supermarktwortel, vraagt diepe losse grond en is het lastigst. Nantes is cilindrisch, stomp, 6–7 inches en zoeter; favoriet bij de meeste thuistuiniers. Chantenay is korter (5–6 inches), breedgeschouderd en taps, beter op zware grond dan Nantes/Imperator. Danvers is historisch Amerikaans, 6–8 inches, kegelvormig en zeer productief. Paris Market / rond is bolvormig, 1–2 inch, perfect voor pot, zware grond of ondiep bed.
Voor smaak gaat niets boven tuinvers. Supermarktwortelen worden meestal voor grootte en houdbaarheid geoogst, niet smaak. Eigen wortelen, vooral jong geoogste Nantes, hebben onvergelijkbare zoetheid en beet. Kou verhoogt suiker: herfst- en overwinterde wortelen zijn merkbaar zoeter dan zomeroogst.
Stapsgewijze gids
- 1
Maak grond diep en los
Ononderhandelbaar voor rechte goede wortelen. Maak minstens 12 inches diep los, 16 beter voor lange rassen. Verwijder elke steen, tak en kluit groter dan een knikker. Maak bij zware klei verhoogde bedden (50% teelaarde, 25% compost, 25% scherp zand/perliet) of kies korte Chantenay/Paris Market.
Geen verse mest of teveel stikstof, die harige vertakte wortels geven. Verbeter arme grond met oude compost en stikstofarme 5-10-10. Fosfor helpt ontwikkeling, kalium kwaliteit en zoetheid. Gebruik woel-/spitvork in plaats van frees die op werkdiepte een afbuigende verdichte laag kan maken.
- 2
Zaai direct
Wortelen verdragen verplanten zeer slecht: altijd direct zaaien. Kleine zaden kiemen langzaam (10–21 dagen), geduld nodig. Zaai 1/4 inch diep in ondiepe voren, 1–2 inches uit elkaar. Pilzaad, zaadlint of mengen met fijn zand vergemakkelijkt.
Voorjaar: 2–4 weken vóór laatste vorst. Beste kieming bij 55–75°F, onder 45°F uiterst traag. Herfst: 8–10 weken vóór eerste verwachte vorst. Koelte zet zetmeel in suiker om voor vaak zoetere herfstwortels.
Houd tijdens kieming gelijkmatig vochtig: cruciaal, enkele droge uren kunnen kiemplanten doden. Dun vermiculiet, fijne compost of jute houdt vocht. Sommigen leggen 7–10 dagen een plank, controleren dagelijks en verwijderen bij eerste spruiten.
- 3
Dun streng uit
Dun bij eerste echte geveerde bladeren (niet eerste grasachtige kiembladeren) tot 2–3 inches. De vaak overgeslagen stap verklaart kleine geremde wortels: ondergrondse ruimteconcurrentie geeft dunne ondermaatse wortels.
Knip op grondniveau in plaats van trekken: trekken verstoort buren en geur van gekneusd blad trekt wortelvlieg. Eet dunsel in salade. Voor babywortels 1 inch afstand en vroeg oogsten.
- 4
Water en wied zorgvuldig
Gelijkmatig vocht, 1 inch per week. Wisselingen geven barsten en splitsen door ongelijke uitzetting. Druppels of zweetslangen ideaal. Geen bovensproeiers die korstvorming en geblokkeerde opkomst geven.
Wied zorgvuldig, vooral eerste 4–6 weken bij kleine kwetsbare zaailingen. Trek nabij rijen met de hand tegen wortelverstoring. Mulch na 3–4 inches hoogte tussen rijen met stro of fijn houtschaafsel voor onkruid- en vochtbeheer.
De schouder kan omhoog komen en groen worden door zon. Aard aan of mulch rondom tegen bittere vergroening.
- 5
Beheer plagen biologisch
Wortelvlieg is de gebruikelijkste plaag. Volwassenen leggen aan plantvoet, larven maken roestbruine wortelgangen. Bedek vanaf zaaien tot oogst met 0.8mm insectennet. Uitstel tot eind mei mist de eerste generatie. Uien of knoflook ertussen maskeren geur.
Bladluizen op loof: sterke waterstraal of insectenzeep. Ritnaalden (kniptorlarven) boren wortels: vruchtwisseling en geen pas omgezette gazon/weide, waar aantallen hoogst zijn.
- 6
Oogst op tijd
Meestal oogst na 70–80 dagen, baby vanaf 50–60. Veeg grond voorzichtig van schouder voor maat: volwassen types bovenkant 3/4 tot 1 inch doorsnee.
Maak naast rij met vork los tegen afbreken. Pak in losse grond loof bij schouder en trek recht met zachte draai. Knip direct tot 1/2 inch: vast loof blijft vocht uit de wortel trekken.
Herfstwortels kunnen ver na eerste vorst blijven. Kou verzoet sterk. Zones 5–7: 8–12 inches stro en door winter naar behoefte oogsten. Kouder: vóór hard bevriezen oogsten.
- 7
Bewaar voor winter
Verwijder loof en borstel grond (niet wassen tot gebruik). Ongewassen in geperforeerde plastic zakken in koelkast: 4–6 maanden bij 32–34°F en 95% vocht. Wortelkelder: laagjes vochtig zand of zaagsel in houten dozen op 32–40°F.
Ook goed invriesbaar: stukken 3 minuten blancheren, ijsbad, invriezen. Gedroogde chips/rasp voor soep en stoof. Melkzuurgefermenteerde reepjes zijn traditioneel en voegen probiotica toe.
Samen te houden dieren en te combineren gewassen
Uien en knoflook
Klassieke drie-eenheid: lookgeur weert wortelvlieg, wortel uienvlieg. Wissel rijen voor voordeel.
Rozemarijn
Sterk aromatische kruiden helpen de wortelgeur voor de wortelvlieg te maskeren. Plant rozemarijn aan de bedranden als geurige barrière tegen plagen.
Tomaten
Tomaten geven lichte schaduw die wortelen in hete klimaten ten goede kan komen. Wortelen helpen de grond rond tomatenwortels los te maken.
Basilicum
Basilicumaroma helpt luizen en andere plagen weren, goede verhoogdebedburen.
Veelvoorkomende problemen en oplossingen
Economie en rendement
Opstartkosten
$50–150
Jaarlijkse kosten
$100–300 per 1,000 sq ft
Jaarlijkse inkomsten
$400–1,200 per 1,000 sq ft
Terugverdientijdlijn
Eerste oogst (10–12 weken)
Feiten in het kort
- Botanische naam
- Daucus carota
- Dagen tot de oogst
- 70–80 dagen
- Plantseizoen
- Voorjaar en najaar
- Winterhardheidszones
- 3–10
- Plantafstand
- 2–3 in uiteen, rijen 12 in
- Zonbehoefte
- Volle zon tot halfschaduw
- Bodem-pH
- 6.0–6.8
- Opbrengst per rij van 100 voet
- 75–100 lbs
Plan met Fincabout
Gebruik onze gratis hulpmiddelen om je wortelen telen-bedrijf te plannen.
Plan je wortelen telen-boerderij met Fincabout
Ontwerp je indeling, volg vee, bereken opbrengsten en beheer je hele bedrijf met onze gratis boerderijplanningshulpmiddelen.
06
Veelgestelde vragen
Alles wat je moet weten over wortelen telen.
Gerelateerde gidsen
Vertrouwd door boeren wereldwijd
Wat boeren zeggen
Echte verhalen van telers, zelfvoorzieners en ontwerpers die Fincabout gebruiken.
Klaar om je boerderij te plannen?
Sluit je aan bij duizenden boeren die met Fincabout slimmere, productievere indelingen ontwerpen.
Gratis aan de slag