
Bedekgewassen
💡 Leuke weetjes
- -Een enkel seizoen met rogge als bedekgewas kan meer dan 8 ton biomassa per hectare opleveren
- -Bedekgewassen kunnen stikstofuitspoeling naar grondwater verminderen met 40-70%
Teelttips
- -Meng peulvruchten en grassen voor zowel stikstofbinding als biomassa koolstof
- -Stop bedekgewassen voordat ze zaad zetten om te voorkomen dat ze onkruid worden
- -Gebruik door vorst gedode bedekgewassen in koude klimaten voor een mulchmat zonder bewerking in het voorjaar
Toepassingen
Economische informatie
De economische impact van bedekgewassen is misschien niet direct zichtbaar in één seizoen, maar levert op lange termijn aanzienlijke voordelen die bijdragen aan winstgevendheid en duurzaamheid. Wereldwijd neemt het gebruik van bedekgewassen toe omdat boeren de waarde ervan inzien bij het verminderen van kosten. Studies tonen aan dat consequent bedekgewassen invoeren kan leiden tot flinke besparingen op kunstmest- en herbicidenkosten doordat de bodem meer stikstof levert en onkruiddruk afneemt.
Naast kostenbesparing kunnen bedekgewassen indirect de opbrengst van hoofdgewassen verhogen door bodemgezondheid, waterbehoud en nutriëntenbeschikbaarheid te verbeteren. Dit resulteert in veerkrachtigere gewassen, vooral bij onvoorspelbaar weer. Bovendien beschermen bedekgewassen tegen bodemaantasting, het meest waardevolle bezit van een boer—de toplaag—waardoor langdurige productiviteit zeker wordt gesteld en dure sanering van land vermeden wordt. De opkomende markt voor koolstofkredieten biedt ook een mogelijke extra inkomstenbron, omdat bedekgewassen een bewezen methode zijn om atmosferische koolstof op te slaan in de bodem, wat nog een economische waarde toevoegt aan deze oude praktijk.
Werkwijze
Het Plannen van Uw Bedekgewas
Voordat u zaad in de grond stopt, neemt u de tijd om uw doelen duidelijk te krijgen. Probeert u onkruid te onderdrukken, stikstof toe te voegen, erosie te voorkomen, verdichting te breken of restnutriënten op te nemen? Uw primaire doel bepaalt welke bedekgewassoorten u kiest en wanneer u ze plant. Houd rekening met uw hoofdteeltrotatie, het lokale klimaat en de middelen die u heeft voor zaaien en stoppen. Goede planning bespaart later veel gedoe.
Keuze van Soorten
Hier komen uw doelen echt aan bod. Heeft u stikstof nodig, dan is een peulvrucht zoals harige wikke, karmozijnklaver of zonnelinde uw beste keuze. Voor onkruidonderdrukking en organische stof zijn rogge of haver uitstekend. Bij verdichtingsproblemen werkt een diepwortelende daikonradijs of andere kruisbloemige geweldig. Voor erosiebestrijding is iets met een vezelachtig wortelstelsel zoals eenjarige ryegrass of rogge ideaal. U kunt ook soorten mengen om meerdere voordelen te behalen – een mengsel van peulvrucht en gras is populair.
Bodemvoorbereiding
Vaak is uitgebreide bodemvoorbereiding niet nodig voor bedekgewassen, vooral als u in de resten van een eerder hoofdgewas zaait. Toch zorgt een relatief schone zaaibed voor betere kieming. Bij vlak zaaien helpt lichte eggen of alleen vocht van regen om het zaad op te nemen. Bij zaaien met een zaaimachine moet de grond niet te klonterig zijn. Het belangrijkste is goed zaad-tot-bodemcontact.
Zaaimethoden
Er zijn verschillende manieren om uw bedekgewaszaad te planten. Vlak zaaien betekent het zaad over het bodemoppervlak verspreiden, wat eenvoudig is en geen speciale apparatuur vereist, maar de kieming kan minder gelijkmatig zijn. Inrijden gebruikt een zaaimachine die het zaad op een constante diepte en afstand plaatst, wat leidt tot betere vestiging. Inzaaien tussen hoofdgewassen houdt in dat het bedekgewas in een bestaand hoofdgewas wordt gezaaid, meestal als het hoofdgewas nog jong is, wat het groeiseizoen verlengt. De beste methode hangt af van uw apparatuur, timing en het specifieke bedekgewas.
Beheer Tijdens Groei
Als uw bedekgewas eenmaal staat, vraagt het meestal weinig beheer. Het belangrijkste is de groei te volgen. Meestal is bemesting niet nodig, omdat ze nutriënten opnemen of zelf binden. Zorg voor voldoende vocht, vooral tijdens de vestiging. Let op plagen of ziekte, hoewel die meestal minder voorkomen dan bij hoofdgewassen. De grootste keuze is vaak het stoppen van het bedekgewas.
Stoppen
Timing is cruciaal bij het stoppen van uw bedekgewas. Te vroeg stoppen levert mogelijk niet alle voordelen op; te laat stoppen kan het een onkruid maken, stikstof binden die het hoofdgewas nodig heeft of bodemvocht wegnemen. Veelgebruikte methoden zijn winterdoding (kou die het gewas doodt), mechanische methoden zoals maaien, walsen of ploegen, en chemische methoden met herbiciden. Voor no-till systemen zijn roller-crimpen of herbiciden gebruikelijk. Bij ploeglandbouw kan het inwerken van bedekgewasresten als groene mest organische stof en nutriënten verhogen. Kies een methode die past bij uw landbouwsysteem en opvolgend hoofdgewas.
Rassen
Cereal Rye (Secale cereale)
A very winter-hardy grass that provides excellent erosion control, heavy biomass for organic matter, and strong weed suppression.
Hairy Vetch (Vicia villosa)
A popular legume that fixes significant amounts of nitrogen, produces good biomass, and is relatively winter-hardy, making it great for spring cash crops.
Crimson Clover (Trifolium incarnatum)
A fast-growing annual legume known for its beautiful red blooms, excellent nitrogen fixation, and attraction of beneficial insects and pollinators.
Buckwheat (Fagopyrum esculentum)
A quick-growing broadleaf that smothers weeds, scavenges phosphorus, and provides a quick burst of organic matter, often used in short windows.
Daikon Radish (Raphanus sativus var. longipinnatus)
A deep-rooted brassica often called 'tillage radish' for its ability to break up compacted soil and scavenge nutrients deep in the soil profile.
Oats (Avena sativa)
A fast-growing grass that produces good biomass and can scavenge nutrients; it typically winterkills in cold climates, leaving a residue that's easy to manage.
Annual Ryegrass (Lolium multiflorum)
Known for its aggressive, fibrous root system that excels at erosion control and building soil structure, but can be competitive if not managed carefully.
Sunn Hemp (Crotalaria juncea)
A tropical legume that grows very rapidly in warm weather, fixing large amounts of nitrogen and producing substantial biomass, also known for nematode suppression.
Uitdagingen
Veelvoorkomende plagen
Mistimed Termination
Terminating the cover crop too late can lead to it competing with the subsequent cash crop for moisture and nutrients, or even becoming a weed itself.
Beheersing: Careful planning of planting and termination dates is crucial. Monitor weather conditions and the growth stage of the cover crop. Use a termination method suitable for your system and the cover crop species.
Residue Management Challenges
Heavy cover crop residue can make planting the subsequent cash crop difficult, keep the soil too cool in spring, or provide habitat for certain pests like slugs.
Beheersing: Choose cover crops that produce a manageable amount of residue for your equipment. Consider termination methods like roller-crimping or mowing that distribute residue evenly. For slug issues, ensure good air circulation and consider baiting or earlier termination.
Moisture Depletion
In dry climates or during drought periods, actively growing cover crops can use up valuable soil moisture, potentially impacting the following cash crop.
Beheersing: Select cover crop species that are more drought-tolerant or have a shorter growing season. Prioritize early termination in areas prone to dryness to conserve soil moisture for the cash crop.
Volunteer Cover Crop
Some cover crops, if allowed to go to seed, can re-establish in the following cash crop as undesirable 'volunteer' weeds.
Beheersing: Always terminate cover crops before they set viable seed. This is especially important for species like annual ryegrass or cereal rye. If volunteers occur, manage them with cultivation or targeted herbicides as you would other weeds.
Initial Cost & Labor
The cost of cover crop seed and the labor/fuel for planting and termination can be an initial barrier for some farmers.
Beheersing: Start small to gain experience and confidence. Choose less expensive seed options or blends. Focus on the long-term economic benefits (reduced fertilizer/herbicide costs, increased yields, improved soil health) which often outweigh initial investments.
Veelvoorkomende ziekten
Improved Soil Structure & Water Infiltration
Symptomen: Cover crop roots bind soil particles, creating stable aggregates, while their decomposition adds organic matter. This leads to less compaction, better aeration, and increased capacity for water to soak into the soil rather than running off.
Behandeling: Consistent use of diverse cover crops over several seasons, especially those with deep or fibrous root systems, will progressively enhance soil structure and its ability to absorb and hold water.
Nitrogen Fixation & Nutrient Cycling
Symptomen: Leguminous cover crops (like clovers, vetch) host nitrogen-fixing bacteria, converting atmospheric nitrogen into a form usable by plants. Non-legumes (like rye, radish) scavenge leftover nutrients from deep in the soil profile, preventing leaching and making them available for the next crop.
Behandeling: Integrate appropriate legume cover crops into your rotation for natural nitrogen input, reducing the need for synthetic fertilizers. Use non-legumes to 'catch' residual nutrients after a heavy feeding cash crop, effectively recycling them within your system.
Weed Suppression
Symptomen: A dense cover crop canopy physically smothers weeds, blocking sunlight. Some cover crops (e.g., cereal rye) also release allelopathic compounds that inhibit weed seed germination and growth, reducing weed pressure.
Behandeling: Plant cover crops at the right density and timing to establish a strong, competitive canopy. Choose species known for their weed-suppressing abilities. This practice can significantly reduce reliance on herbicides and cultivation for weed control.
Erosion Control
Symptomen: Cover crops provide a protective layer over the soil surface, cushioning the impact of raindrops and reducing wind velocity. Their extensive root systems hold soil in place, preventing both water and wind erosion.
Behandeling: Plant cover crops, especially grasses with dense root systems, on sloping fields or in areas prone to high winds or heavy rainfall. Keeping the soil covered during fallow periods is one of the most effective ways to prevent soil loss.
Enhanced Biodiversity & Pest/Disease Management
Symptomen: Cover crops provide habitat and food sources for beneficial insects (predators and parasitoids of crop pests) and pollinators. They can also break pest and disease cycles by hosting beneficial soil microbes or acting as a 'trap crop' for nematodes.
Behandeling: Diversify your cover crop species to attract a wider range of beneficial insects. Select cover crops known to suppress specific pests or diseases relevant to your cash crops (e.g., brassicas for nematode suppression). This fosters a healthier, more resilient agroecosystem.
Achtergrond
De praktijk van bedekgewassen, hoewel het moderne wetenschappelijke begrip relatief recent is, heeft wortels die teruggaan tot millennia aan landbouwwijsheid. Oude boeren, lang voordat de term 'bedekgewas' werd bedacht, begrepen de waarde van bodem bedekken en organische stof toevoegen. Inheemse culturen, met name in de Amerika's, verbouwden vaak meerdere planten samen, zoals de beroemde 'Drie Zusters' (maïs, bonen en pompoen), waarbij bonen, een peulvrucht, stikstof voor de maïs binden en pompoen de bodem bedekte. Deze vroege vormen van polycultuur bevatten tal van voordelen die we nu met bedekgewassen associëren.
In Europa ontwikkelde het concept van braakligging, waarbij land een seizoen onbebouwd bleef, zich tot het planten van specifieke gewassen zoals klaver of wikke in de braakperiode om de bodem 'te laten rusten' en vruchtbaarder te maken. Romeinse landbouwschrijvers zoals Cato de Oudere en Plinius de Oudere beschreven de voordelen van peulvruchten voor bodemsverrijking. In de middeleeuwen omvatten systemen zoals de drieslagstelsel vaak een braakjaar dat soms groene mestgewassen bevatte, wat een groeiend besef van bodemgezondheid aangaf voorbij alleen nutriëntentekorten.
De wetenschappelijke revolutie in de landbouw tijdens de 18e en 19e eeuw, met figuren als Jethro Tull en later Justus von Liebig, richtte zich sterk op nutriëntenkringloop. Hoewel kunstmest steeds belangrijker werd, bleef het begrip van bodembiologie en de rol van organische stof zich ontwikkelen. Het Dust Bowl-tijdperk van de jaren 1930 in Noord-Amerika was een scherpe, pijnlijke herinnering aan wat er gebeurt als de bodem onbedekt en kwetsbaar blijft, wat het belang van bodembedekkingspraktijken deed toenemen.
Tegenwoordig heeft bedekgewassen een sterke opleving doorgemaakt, gedreven door de duurzame landbouwbeweging en een dieper inzicht in bodem-microbiologie, koolstofopslag en de langetermijn economische en milieuvriendelijke voordelen. Wat ooit een intuïtieve praktijk was, is nu een verfijnd instrument in het arsenaal van de moderne boer, onmisbaar in regeneratieve landbouw en klimaatbewuste landbouwstrategieën wereldwijd.
Feiten in het kort
- Complexiteit
- Matig
- Het meest geschikt voor
- Tropisch, Subtropisch, Gematigd, continental
- Herkomst
- Oude praktijk, verfijnd in Europese en Amerikaanse landbouw
- Tijdlijn
- Stop 2-4 weken vóór het planten van het hoofdgewas; biomassa verteert in 2-6 weken
- Vereisten
- Alle bodemtypen; kies soorten op basis van bodembehoeften (verdichting, vruchtbaarheid, drainage)
- Plantafstand
- Zaai vlak uit bij aanbevolen doseringen; typisch 50-100 kg/ha
- Temperatuur
- Kies soorten die passen bij het seizoen - koel- of warme seizoensoorten
Gerelateerd
Houd Bedekgewassen bij op je boerderij
Gratis aan de slag