
Boerenkool telen
Teel de ultieme winterharde superfood: maandenlang blijven oogsten, zoeter na vorst en een van de productiefste gewassen per vierkante voet in de tuin.
Overzicht
Boerenkool (Brassica oleracea var. sabellica) heeft zijn reputatie als voedingsrijke krachtpatser verdiend: één kop rauwe boerenkool levert meer dan 200% van de dagelijkse waarde aan vitamine A, 134% aan vitamine C en 684% aan vitamine K, plus aanzienlijke hoeveelheden calcium, kalium en mangaan. Naast zijn superfoodstatus is boerenkool echter een van de meest praktische en productieve gewassen die een tuinier kan telen. Hij is buitengewoon winterhard (overleeft temperaturen tot 10°F), blijft maandenlang produceren wanneer je steeds afzonderlijke bladeren oogst en smaakt na vorst zelfs beter: zetmeel wordt omgezet in suikers die de bladeren zoeter maken.
Boerenkool behoort tot de Brassicaceae (koolfamilie) en is een van de oudste vormen van geteelde kool. Anders dan verwanten die zijn veredeld om compacte kroppen te vormen, behoudt boerenkool de open, bladrijke groeiwijze van wilde kool. Deze oorspronkelijke vorm maakt hem gemakkelijker te telen en productiever dan kolen die een krop of hoofd vormen, zoals sluitkool of broccoli.
Er zijn verschillende duidelijke typen boerenkool:
- Krulboerenkool - Het meest voorkomende type met sterk gekrulde, gerimpelde bladeren. Rassen zoals Winterbor, Redbor (paars) en Vates zijn uiterst winterhard en productief. De gekrulde structuur houdt dressings en sauzen uitstekend vast.
- Lacinato / palmkool / Toscaanse kool - Ook cavolo nero genoemd. Lange, smalle, donkerblauwgroene bladeren met een bobbelige (gesavooide) structuur. Milder en malser dan krulboerenkool. Het voorkeurstype voor de Italiaanse keuken, vooral ribollita en zuppa toscana. Black Magic en Nero di Toscana zijn populaire rassen.
- Red Russian - Platte, eikenbladvormige bladeren met een paarse tint en rode nerven. Uiterst mals en zoet: de beste boerenkool om rauw te eten. Wordt bij koud weer levendiger paars. Een van de mooiste groenten in de tuin.
- Siberische boerenkool - Brede, platte, blauwgroene bladeren. Uiterst koudebestendig (overleeft -10°F of lager). Milder van smaak dan gekrulde typen. Geschikt voor wie andere boerenkoolrassen te bitter of taai vindt.
Boerenkool is een gewas voor het koele seizoen dat goed groeit bij 45–75°F. Bij aanhoudende warmte boven 80°F schiet hij door (gaat bloeien en wordt bitter), waardoor hij in de meeste klimaten vooral een voorjaars- en herfst-/wintergewas is. In gebieden met zachte winters (zones 8–10) groeit boerenkool als wintergewas dat van oktober tot april produceert. In koude klimaten (zones 3–5) kan in de herfst geplante boerenkool met minimale bescherming tot ver in de winter worden geoogst.
Stapsgewijze gids
- 1
Kies rassen voor je seizoen
Kies voor herfst- en winterproductie (het beste boerenkoolseizoen) winterharde rassen: Winterbor (gekruld, overleeft temperaturen van één cijfer op de Fahrenheitschaal), Lacinato/palmkool (koudebestendig, uitstekende smaak), Red Russian (mooi, mals, zeer winterhard) en Dwarf Blue Curled Scotch (compact, uiterst winterhard).
Kies voor voorjaarsproductie warmtebestendige rassen die langzaam doorschieten: Premier, Siberian en White Russian verdragen warmte beter dan de meeste andere. Verwacht desondanks dat voorjaarsboerenkool in de meeste klimaten tegen eind juni doorschiet wanneer de temperaturen stijgen.
Voor sierwaarde en dubbel gebruik zorgen Redbor (diep roodpaars) en Scarlet (levendig paars) voor opvallende kleur in de tuin, terwijl ze volledig eetbaar zijn. Het zijn mooie borderplanten.
- 2
Begin met zaden of jonge planten
Zaai voor herfstteelt (aanbevolen voor de beste smaak) binnen 6–8 weken vóór de gewenste uitplantdatum. Die ligt doorgaans 6–8 weken vóór de eerste verwachte herfstvorst. Rechtstreeks zaaien midden in de zomer werkt ook. Zaai in zones 8–10 in september–oktober voor een winteroogst.
Zaai voor voorjaarsteelt binnen 6–8 weken vóór de laatste vorstdatum, of rechtstreeks buiten 3–4 weken vóór de laatste vorst. Boerenkoolzaad kiemt snel (5–10 dagen) bij 55–75°F. Jonge planten verdragen lichte vorst.
Rechtstreeks zaaien: zaai 1/4 tot 1/2 inch diep, met 1 inch tussenruimte, en dun uit tot 18–24 inches wanneer de zaailingen 4 echte bladeren hebben. De uitgedunde plantjes zijn heerlijke microgroenten.
- 3
Bereid vruchtbare grond voor
Boerenkool heeft een matige tot grote voedingsbehoefte en gedijt in rijke, goed doorlatende grond. Werk vóór het planten 2–3 inches compost en een evenwichtige organische meststof (zoals 5-5-5 of 10-10-10) door de grond. Boerenkool verkiest een pH van 6.0–7.0; licht alkalische grond is prima en helpt zelfs knolvoet te onderdrukken.
Anders dan veel groenten verdraagt boerenkool uiteenlopende bodems, van zandige leem tot matig kleihoudende grond. Goede vruchtbaarheid en gelijkmatig vocht geven echter het beste resultaat. Verhoogde bedden of goed verbeterde tuingrond leveren de gezondste planten.
Heb je eerder knolvoetproblemen bij koolgewassen gehad, meet dan de pH van de grond en bekalk tot minstens 7.0–7.2. Knolvoet gedijt in zure omstandigheden en wordt onderdrukt in neutrale tot licht alkalische grond. Pas bij koolgewassen een vruchtwisseling van 3–4 jaar toe om ophoping van knolvoet te voorkomen.
- 4
Plant uit met voldoende afstand
Plant zaailingen uit op een leeftijd van 4–6 weken, wanneer ze 4–6 echte bladeren hebben. Zet planten 18–24 inches uit elkaar: boerenkool heeft ruimte nodig om uit te groeien. Een kleinere afstand (12–15 inches) werkt voor babyboerenkool waarbij de planten jong worden geoogst.
Plant even diep als in de kweekpot, of iets dieper (bedek de stengel tot het eerste paar echte bladeren), om een stevigere stengel te bevorderen. Geef ruim water met verdunde vloeibare meststof.
Breng rondom uitgeplante planten 2–3 inches mulch aan (stro, versnipperde bladeren of grasmaaisel) om vocht vast te houden en onkruid te onderdrukken. Bij herfstaanplant isoleert mulch ook de wortelzone wanneer de temperaturen dalen.
- 5
Geef regelmatig water en voeding
Geef 1–1.5 inches water per week. Gelijkmatig vocht is belangrijk voor malse, mild smakende bladeren: boerenkool met waterstress wordt taai en bitter. Druppelirrigatie of zweetslangen zijn ideaal om het blad droog te houden, waardoor het risico op schimmelziekten afneemt.
Geef tijdens actieve groei elke 4–6 weken een bijbemesting met stikstofrijke meststof (bloedmeel, visemulsie of gecomposteerde mest). Boerenkool gebruikt veel stikstof: die is nodig voor de voortdurende aanmaak van grote, voedingsrijke bladeren. Tekenen van stikstofgebrek zijn lichtgroene of vergelende onderste bladeren en langzame groei.
Verminder voor herfst-/winterteelt de bemesting wanneer de temperatuur onder 40°F daalt: de planten gaan gedeeltelijk in rust en overtollige stikstof kan de winterhardheid verminderen.
- 6
Oogst bladeren en laat de plant doorgroeien
Dit maakt boerenkool zo productief: je oogst nooit de hele plant in één keer. Pluk in plaats daarvan afzonderlijke buitenste bladeren zodra ze bruikbaar groot zijn (6–8 inches lang), en laat het centrale groeipunt en minstens 5–6 binnenste bladeren intact. De plant blijft vanuit het midden nieuwe bladeren vormen, zodat je maandenlang van dezelfde plant kunt oogsten.
Begin met oogsten wanneer planten minstens 10–12 bladeren hebben, ongeveer 55–65 dagen na het uitplanten. Breek of snijd bladeren bij de stengel af. Oogst 's ochtends voor de knapperigste bladeren, of wacht tot na vorst voor een zoetere smaak.
Babyboerenkool (bladeren geoogst bij 2–3 inches) is uiterst mals en populair voor salades. Plant voor babyboerenkool dicht (2–3 inches uit elkaar) en snijd de hele plant af bij een hoogte van 3 inches: veel rassen groeien 2–3 keer opnieuw uit voordat herplanten nodig is.
Boerenkoolbladeren worden na blootstelling aan vorst zoeter en smaakvoller. In de herfst geplante boerenkool die herhaaldelijk lichte vorst krijgt, ontwikkelt een uitzonderlijke zoetheid: dit is de lekkerste boerenkool die je ooit zult eten, en een belangrijk verkoopargument op boerenmarkten.
- 7
Verleng het seizoen
Boerenkool is een van de meest winterharde groenten, maar met eenvoudige bescherming kun je nog langer oogsten. In zones 5–7 maakt een lage tunnel (bogen + vliesdoek) boven herfstboerenkool het mogelijk om tot december of januari verse bladeren te oogsten. In zones 3–4 maakt een onverwarmde kas of hoge tunnel winterteelt van boerenkool mogelijk, zelfs in zeer strenge klimaten.
In zones 8–10 groeit boerenkool als wintergewas zonder bescherming. Plant in september–oktober en oogst tot april, wanneer warmte doorschieten veroorzaakt.
Als boerenkool de winter overleeft (wat vaak gebeurt in zones 6+), schiet hij in het voorjaar door en gaat bloeien. De bloemknoppen, boerenkoolraab of boerenkoolroosjes genoemd, zijn eetbaar en heerlijk, vergelijkbaar met broccoli rabe. Oogst de malse bloemstengels vlak voordat de knoppen opengaan. Boerenkoolbloemen zijn ook uitstekend voor bestuivers en nuttige insecten.
Samen te houden dieren en te combineren gewassen
Knoflook en uien
Alliumsoorten helpen koolmotten, bladluizen en andere plagen van koolgewassen af te weren. Plant knoflook rondom boerenkoolbedden als geurige barrière tegen plagen.
Basilicum en rozemarijn
Aromatische kruiden verwarren en weren koolmotten en aardvlooien. Plant ze langs de randen van boerenkoolbedden of verspreid tussen de planten.
Wortelen
Wortelen en boerenkool hebben verschillende worteldiepten en voedingsbehoeften, waardoor ze de ruimte efficiënt samen benutten. Boerenkool geeft lichte schaduw die wortelen bij warm weer ten goede komt.
Broccoli en andere koolgewassen
Hoewel ze gevoelig zijn voor dezelfde plagen, kan gezamenlijk telen van koolgewassen de plaagbestrijding vereenvoudigen (één insectennet voor alles). Neem de hele groep samen op in de vruchtwisseling.
Veelvoorkomende problemen en oplossingen
Economie en rendement
Opstartkosten
$25–75
Jaarlijkse kosten
$50–150 per 100 planten
Jaarlijkse inkomsten
$300–1,000 per 100 planten
Terugverdientijdlijn
Eerste oogst (8–10 weken)
Feiten in het kort
- Botanische naam
- Brassica oleracea var. sabellica
- Dagen tot de oogst
- 55–75 dagen
- Plantseizoen
- Voorjaar en herfst (koel seizoen)
- Winterhardheidszones
- 2–11
- Plantafstand
- 18–24 in uit elkaar
- Zonbehoefte
- Volle zon tot halfschaduw
- Bodem-pH
- 6.0–7.0
- Opbrengst per plant
- 1–2 lbs gedurende het seizoen
Plan met Fincabout
Gebruik onze gratis hulpmiddelen om je boerenkool telen-bedrijf te plannen.
Plan je boerenkool telen-boerderij met Fincabout
Ontwerp je indeling, volg vee, bereken opbrengsten en beheer je hele bedrijf met onze gratis boerderijplanningshulpmiddelen.
06
Veelgestelde vragen
Alles wat je moet weten over boerenkool telen.
Gerelateerde gidsen
Vertrouwd door boeren wereldwijd
Wat boeren zeggen
Echte verhalen van telers, zelfvoorzieners en ontwerpers die Fincabout gebruiken.
Klaar om je boerderij te plannen?
Sluit je aan bij duizenden boeren die met Fincabout slimmere, productievere indelingen ontwerpen.
Gratis aan de slag